Phantom Tumor of the Lung

Phantom tumor -Pleural effusion in Interlobar fissure

วันนี้มีภาพถ่ายรังสีทรวงอกที่น่าสนใจมาฝากกันครับ เป็นผู้ป่วยที่ส่งมาปรึกษาเนื่องจากสงสัยว่าผู้ป่วยจะมีก้อน (tumor) ในปอดจากการตรวจภาพถ่ายรังสีทรวงอก

ผู้ป่วยรายนี้เป็นหญิงอายุ 78 ปี มีประวัติเดิมเป็น Aortic regurgitation และ coronary artery disease มาด้วยอาการหอบเหนื่อยร่วมกับอาการนอนราบไม่ได้ มารับการตรวจที่โรงพยาบาล ได้รับการวินิจฉัยเบื้องต้นว่ามีภาวะหัวใจล้มเหลว (congestive heart failure) จึงได้รับการตรวจภาพถ่ายรังสีเพิ่มเติม

จากภาพถ่ายรังสีทรวงอกพบว่าผู้ป่วยมี abnormal mass-like increased opacity area อยู่ที่บริเวณ right mid lung zone ซึ่งรอยโรคในบริเวณนี้อาจอยู่บริเวณ right middle lobe หรือ superior part of right lower lobe ก็ได้ จึงทำการตรวจเพิ่มโดยการส่งภาพถ่ายทางด้านข้าง (lateral view) เทียบกัน

Media slides for MedicoWiki.001
ภาพถ่ายรังสีทรวงอกของผู้ป่วยเมื่อแรกรับ

จากภาพถ่ายทางด้านข้างเป็นที่น่าสังเกตว่ารอยโรคนั้น อยู่ทางด้านหลัง ไม่ใช่บริเวณของ right middle lobe และยังมีรูปร่างเป็นเหมือน lens shape จากด้านหลังมาด้านหน้า ขอบเขตชัด ลักษณะดังนี้บ่งว่าความผิดปกติที่เห็น อาจจะแทรกอยู่ระหว่าง lobe ของ upper กับ lower lung หรือ major fissure นั่นเอง

จากข้อมูลทางคลินิกเบื้องต้น (congestive heart failure) และลักษณะที่เห็นจากภาพถ่ายรังสี ทำให้มีความเป็นไปได้ว่า น่าจะเป็น phantom (vanishing) tumor

Phantom tumor เป็นลักษณะภาพถ่ายรังสีที่มีรอยโรคลักษณะคล้ายก้อน และสามารถอันตรธานหายไปได้อย่างรวดเร็วเหมือนภาพหลอนหรือถูกผีหลอก (เลยให้ชื่อว่า phantom ซึ่งหมายถึงผีหรือภาพหลอน) ลักษณะดังกล่าวนี้เกิดขึ้จากการมี pleural effusion สะสมอยู่ใน interlobar fissure ในระว่างที่เกิดภาวะ congestive heart failure ลักษณะที่สำคัญที่ชวนให้นึกถึงว่าก้อนดังกล่าวเป็น phantom tumor ได้แก่

  1. เป็นก้อนที่อยู่ตรงบริเวณตำแหน่งปกติของ interlobar fissure ทั้ง major และ minor fissure
  2. มีขอบเขตค่อนข้างชัดเนื่องจากถูกล้อมรอบด้วยเยื่อหุ้มปอด แต่อาจจะเห็นชัดเฉพาะด้านได้ด้านหนึ่งก็ได้ขึ้นกับมุมของรังสีที่ผ่าน ถ้าเป็น effusion ที่แทรกอยู่ระหว่าง major fissure ก็มักจะเห็นขอบเขตได้ชัดเมื่อถ่ายภาพแบบ lateral view ส่วน effusion ที่แทรกอยู่ใน minor fissure มักจะเห็นขอบชัดจาก film ทางด้านหน้า (anteroposterior หรือ posteroanterior projection)

ในกรณีที่พบลักษณะเข้าได้กับ phantom tumor สามารถให้การรักษาด้วยยาขับปัสสาวะและยาอื่น ๆ สำหรับ congestive heart failure ไปก่อนแล้วติดตามดูภาพถ่ายรังสีทรวงอกอีกครั้ง ซึ่งสำหรับผู้ป่วยรายนี้ภายหลังจากได้รับการรักษาด้วยยาขับสาวะและยาสำหรับโรคหัวใจอื่นๆ โดยเมื่อทำการตรวจภาพถ่ายรังสีทรวงอกซ้ำหลังจากให้การรักษาไปแล้ว 3 วัน และ 1 สัปดาห์ต่อมาก็พบว่า รอยโรคในปอดนั้นก็หายไป  

Media slides for MedicoWiki.003
ภาพถ่ายรังสีทรวงอกของผู้ป่วยหลังได้รับการรักษาแล้ว 3 วันและ 1 สัปดาห์ ตามลำดับ เทียบกับตอนแรกรับ

ลองสังเกตในผู้ป่วยโรคหัวใจของเรากันดูนะครับ อาจมีผู้ป่วยบางคนที่มีลักษณะแบบนี้ จะได้ไม่ต้องไปเข้ารับการตรวจเพิ่มเติมโดยไม่จำเป็นครับ

 

About Santi Silairatana 39 Articles
หมอที่ชอบงานเขียน วรรณกรรม การอ่าน และภาษา ไม่น้อยไปกว่าความรักในงานด้านการแพทย์ ผสมกันออกมาเป็นการรวบรวมสิ่งที่ได้เห็น ได้อ่าน หรือได้เรียนรู้ มาเล่าสู่กันฟัง