Silhouette Sign in Chest Radiography

วันนี้เอาเกร็ดความรู้เล็ก ๆ น้อย ๆ เกี่ยวกับการใช้ silhouette sign จากภาพถ่ายรังสีมาประกอบการพิจารณาหาตำแหน่งรอยโรคในปอดกันครับ


คำว่า Silhouette (อ่านว่า ซิล-ลู-เอท เนื่องจากเป็นภาษาฝรั่งเศส) แปลว่า เงา ซึ่งจะเกิดขึ้นเมื่อมีวัตถุบางอย่างขวางทิศทางของแสง ซึ่งในกรณีของการถ่ายภาพรังสี ก็เป็นหลักการเดียวกันเพียงแต่รังสี x ที่ใช้ในการถ่ายภาพรังสีนั้นสามารถทะลุผ่านวัตถุไปได้บางส่วน มากน้อยขึ้นกับความหนาแน่นและคุณสมบัติของวัตถุนั้น (กระดูก กล้ามเนื้อ ของเหลว ฯลฯ)

 

Silhouette sign นั้น อาศัยหลักการที่ว่า หากรอยโรคที่มีความทึบรังสี (opacity) ใกล้เคียงหรือเท่ากับอวัยวะในทรวงอก มาบรรจบกันหรือสัมผัสขอบซึ่งกันและกันกับอวัยวะนั้น เมื่อถ่ายภาพรังสีออกมา ก็จะพบว่าขอบของอวัยวะนั้นถูกกลืนหายไปดูเหมือนเป็นเนื้อเดียวกันกับรอยโรคนั้น หากไม่สัมผัสหรือบรรจบกัน ก็จะทำให้ยังมองเห็นขอบของอวัยวะนั้นชัดเจน แยกกันได้จากรอยโรคนั้น

ในรูปตัวอย่างด้านบน จะเห็นว่าเงาตัวคนที่กำลังวิ่งและเงาของกระเป๋าสะพายหลังกลืนรวมกันไปเหมือนกับเป็นส่วนหนึ่งของร่างกายคน ทั้งนี้เป็นเพราะกระเป๋าอยู่ติดแนบไปกับส่วนหลังของเงาคนนั่นเอง

604019_566832986694230_1437474353_n

ดูถาพภ่ายรังสีตัวอย่างนี้จะเห็นได้ว่ามีรอยโรคในปอดทั้งสองข้าง รอยโรคทางด้านขวา (A) อยู่บริเวณส่วนล่างของปอด แต่ยังคงเห็นขอบของกระบังลมทางด้านขวาชัดเจน แสดงว่ารอยโรคอันนี้ ไม่ได้สัมผัสหรือวางอยู่โดยตรงบนขอบของกระบังลม ในขณะที่รอยโรคทางด้านซ้าย (B) เป็นรอยโรคที่อยู่บริเวณใกล้เคียงกับหัวใจและทำให้ขอบของหัวใจทางด้านซ้าย ดูกลืนหายไปเป็นเนื้อเดียวกับรอยโรค แสดงว่า รอยโรคอันนี้ น่าจะอยู่ในส่วนของปอดที่อยู่ชิดกับขอบของหัวใจพอดี ซึ่งก็คือบริเวณของ lingular segment ของ left upper lobe

จากภาพถ่ายทางด้านข้าง (lateral view) เดาได้ไหมครับว่ารอยโรคไหนเป็นของข้างซ้าย รอยไหนเป็นของข้างขวา

เนื่องจากตามข้อมูลข้างต้น รอยโรคทางด้านซ้ายจะต้องเป็นรอยที่อยู่ในบริเวณเดียวกับหัวใจ (เพราะสัมผัสกันจนเกิดเป็น silhouette sign ในภาพท่า PA) ดังนั้น รอยโรคข้างซ้าย จึงเป็นรอยโรค C ส่วนรอยโรคทางด้านขวา เป็นรอยที่อยู่ไกลไปทางด้านหลังมาก ๆ จนไม่วางอยู่บนขอบของกระบังลมขวา เห็นได้จากภาพถ่ายด้านข้างเป็นรอยโรค D ครับ

งงไหมครับ ถ้ายังสงสัย เขียน comment มาสอบถามกันได้ครับ

About Santi Silairatana 39 Articles
หมอที่ชอบงานเขียน วรรณกรรม การอ่าน และภาษา ไม่น้อยไปกว่าความรักในงานด้านการแพทย์ ผสมกันออกมาเป็นการรวบรวมสิ่งที่ได้เห็น ได้อ่าน หรือได้เรียนรู้ มาเล่าสู่กันฟัง